داشتن دندانهای مرتب و بدون انحراف نقش مهمی در دستیابی به لبخندی زیبا و در نتیجه ایجاد زیبایی ظاهری دارد. ارتودنسی متحرک یکی از روشهای پیشرفته و نوین برای صاف کردن، مرتب کردن و رفع ناهنجاریهای دندان است که بر خلاف ارتودنسی سنتی به راحتی از دهان خارج میشود و به دندانها وصل نمیشود.
ارتودنسی متحرک برخلاف ارتودنسیهای ثابت سنتی نیازی به سیم و براکت ندارد. استفاده از ارتودنسی علاوه بر اینکه موجب زیبایی لبخند میشود نقش مهمی در برطرف کردن فاصله بین دندانها و در نتیجه جلوگیری از پوسیدگی دندان، التهاب لثه یا حتی درد در ناحیه فک دارد.
کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی دیان با استفاده از تجهیزات مدرن و تیمی حرفهای متشکل از متخصصان مجرب، خدمات ارتودنسی متحرک دندان را به صورت کاملا تخصصی ارائه میدهد تا به کمک این روش مؤثر و مقرونبهصرفه، مراجعان بتوانند به لبخندی سالم و زیبا دست پیدا کنند. در این مقاله به بررسی ارتودنسی متحرک، مزایای آن و همچنین انواع پلاک ارتودنسی متحرک میپردازیم.
ارتودنسی متحرک چیست؟
ارتودنسی متحرک یکی از روشهای مدرن، محبوب و کم تهاجمی برای رفع ناهنجاریهای دندان است. در این روش از دستگاههایی استفاده میشود که به راحتی بیمار میتواند آنها را داخل دهان قرار دهد و یا از دهان خارج کند. ارتودنسی متحرک از پلاستیک شفاف و یا رنگی ساخته میشود و مشکلاتی همچون دندانهای نامرتب، فاصله بین دندانها یا مشکلات جزئی بایت را برطرف میکند. ارتودنسی متحرک به دندانها نمیچسبد و هنگام غذا خوردن، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن میتوان آن را از دهان خارج کرد.
Removable orthodontics refers to custom-made, patient-removable appliances—such as aligners, functional appliances, or retainers—used to straighten teeth, correct jaw alignment, or maintain position. Ideal for, but not limited to, children and teens (ages 8–12), these devices offer improved oral hygiene, aesthetics, and comfort, though they require high patient compliance.
ارتودنسی متحرک به دستگاههای سفارشی و قابل جابجایی توسط بیمار – مانند الاینرها، دستگاههای فانکشنال یا ریتینرها – اشاره دارد که برای صاف کردن دندانها، اصلاح همترازی فک یا حفظ موقعیت استفاده میشوند. این دستگاهها که برای کودکان و نوجوانان (۸ تا ۱۲ سال) ایدهآل هستند، بهداشت دهان و دندان، زیبایی و راحتی را بهبود میبخشند، اگرچه نیاز به همکاری زیاد بیمار دارند. (منبع: newgatedental)
هر چند وقت یکبار باید آنها را بر روی دندانها قرار دهید؟
دستگاهها و بریسهای ارتودنسی متحرک باید به مدت ۲۰ تا ۲۲ ساعت روی دندانها قرار داده شود تا فرد به نتیجه دلخواه خود دست پیدا کند. دندانهای شما به طور منظم توسط ارتودنتیست معاینه میشوند تا میزان اصلاح ناهنجاریهای دندانی بررسی شود.
انواع پلاک ارتودنسی متحرک کدام است؟
ارتودنسی دندان متحرک انواع مختلفی دارد که هر کدام ویژگیهای خاصی دارند و برای رفع ناهنجاریهای خاصی مورد استفاده قرار میگیرند. در ادامه شما را با انواع پلاک ارتودنسی متحرک و کاربردهای آنها آشنا میکنیم.
1. ارتودنسی متحرک نامرئی، سیم متحرک ارتودنسی
ارتودنسی نامرئی یا الاینر شفاف یکی از انواع پلاک ارتودنسی متحرک است که از پلاستیک ساخته شده است و حالتی شفاف و شیشهای دارد. نامرئی بودن این پلاکها و نداشتن سیم فلزی و براکت موجب شده است که بسیاری از افراد از این نوع ارتودنسی متحرک استفاده کنند. الاینر یا ارتودنسی نامرئی برای درمان ناهنجاریهای خفیف و متوسط دندان مانند نامرتبیهای جزئی، فاصله بین دندانها و برخی مشکلات باید مورد استفاده قرار میگیرد.
| مزایای ارتودنسی متحرک نامرئی | معایب ارتودنسی متحرک نامرئی |
|---|---|
| نامرئی و شفاف، ظاهر بسیار طبیعی | مناسب ناهنجاریهای شدید نیست |
| بدون سیم و براکت فلزی | نیاز به همکاری بالای بیمار |
| متحرک و قابل خارج کردن | باید روزانه ۲۰ تا ۲۲ ساعت استفاده شود |
| راحتتر و تحریک کمتر لثه و گونه | گم شدن یا شکستن پلاک امکانپذیر است |
| بهداشت دهان و دندان آسانتر | هزینه معمولاً بیشتر از ارتودنسی ثابت |
| مناسب بزرگسالان و نوجوانان | برای همه افراد قابل استفاده نیست |
2. پلاک متحرک با فنر زد
پلاک متحرک با فنر زد به شکل سقف دهان یا قوس دندانی و با استفاده از یک پایه پلاستیکی (آکریلیک) ساخته میشود و به وسیله سیم و فنرهایش به دندان فشار وارد میکند. دندانهای قدامی که به سمت عقب متمایل هستند با استفاده از این پلاک به سمت جلو حرکت میکنند و با دندانهای دیگر در یک ردیف قرار میگیرند.
حرکت دادن یک یا چند دندان و گسترش قوس دندانی از جمله کاربردهای پلاک متحرک با فنر زد است. پلاکهای متحرک با فنر زد برای رفع ناهنجاریهای جزئی و یا مراحل اولیه درمان برای کودکان و نوجوانان مورد استفاده قرار میگیرند.
| مزایا ارتودنسی متحرک با فنر | معایب ارتودنسی متحرک با فنر |
|---|---|
| مناسب برای حرکت یک یا چند دندان | توانایی محدود در اصلاح ناهنجاریهای شدید |
| امکان جلو آوردن دندانهای قدامی عقبرفته | دقت و کنترل حرکت کمتر نسبت به ارتودنسی ثابت |
| کاربرد در گسترش قوس دندانی | وابسته به همکاری بیمار در استفاده منظم |
| مناسب مراحل اولیه درمان | معمولاً درمان کامل را بهتنهایی انجام نمیدهد |
| قابل استفاده برای کودکان و نوجوانان | برای بزرگسالان کاربرد محدودتری دارد |
| ساختار ساده و قابل تنظیم | ممکن است در ابتدای استفاده ایجاد ناراحتی کند |
3. پلاک فانکشنال
دستگاههای فانکشنال متحرک یکی دیگر از انواع پلاک ارتودنسی متحرک هستند که هم برای مرتب کردن دندانها و هم بهبود وضعیت فک بالا و پایین به خصوص برای کودکان و نوجوانان در حال رشد مورد استفاده قرار میگیرند. در صورت کوچک بودن فضای فک پایین یا بالا، از ارتودنسی فانکشنال به جای کشیدن دندانها میتوان بهره جست.
دستگاههای فانکشنال متحرک متشکل از دو قسمت هستند و با قرار گرفتن بر روی فک به تغییر موقعیت فکها و فعال کردن عضلات صورت کمک میکنند و باعث هدایت رشد فک میشوند. از دستگاههای فانکشنال متحرک برای رفع مشکلاتی همچون جلو یا عقب بودن فک پایین استفاده میشود.
| مزایای پلاک فانکشنال | معایب پلاک فانکشنال |
|---|---|
| کمک به بهبود موقعیت فک بالا و پایین | وابسته به سن و رشد بیمار |
| هدایت و اصلاح رشد فکها | اثربخشی کمتر پس از پایان رشد |
| فعالسازی عضلات صورت | نیازمند همکاری و استفاده منظم |
| کاهش نیاز به کشیدن دندان | ممکن است در ابتدا باعث ناراحتی شود |
| مناسب کودکان و نوجوانان در حال رشد | برای بزرگسالان کاربرد محدودی دارد |
| اصلاح جلو یا عقب بودن فک پایین | معمولاً بهتنهایی درمان نهایی نیست |
4. ریتینر
از نگهدارندهها یا ریتینرها برای حفظ و تثبیت موقعیت جدید دندانها و جلوگیری از کج شدن آنها استفاده میشود. این دستگاهها پس از اتمام ارتودنسی ثابت و متحرک مورد استفاده قرار میگیرند. ریتینرها با هدف جلوگیری از بازگشت دندانها به جایگاه قبلی بر روی دندان قرار میگیرند. مدت زمان استفاده از این دستگاههای متحرک و شفاف توسط دکتر تعیین میشود.
| مزایای ریتینر | معایب ریتینر |
|---|---|
| حفظ و تثبیت موقعیت جدید دندانها | نیاز به استفاده منظم طبق دستور پزشک |
| جلوگیری از کج شدن مجدد دندانها | در صورت عدم استفاده، احتمال بازگشت وجود دارد |
| جلوگیری از بازگشت دندانها به جایگاه قبلی | مدت استفاده ممکن است طولانی باشد |
| استفاده پس از ارتودنسی ثابت و متحرک | احتمال گم شدن یا آسیب دیدن ریتینر متحرک |
| معمولاً شفاف و نامحسوس | نیاز به مراقبت و نگهداری مداوم |
| کمک به ماندگاری نتیجه درمان | عدم رعایت بهداشت میتواند موجب بوی نامطبوع شود |
مقاله پیشنهادی: لیست بهترین متخصص ارتودنسی صادقیه
ارتودنسی متحرک برای چه افرادی مناسب است؟
ارتودنسی دندان طیف گستردهای از ناهنجاریها و مشکلات دندانی را برطرف میکند. ارتودنسی متحرک برای کسانی که با مشکلات زیر دست و پنجه نرم میکنند مناسب است:
- کسانی که دندانهای کج یا نامرتب دارند.
- افرادی که بین دندانهای آنها فاصله زیادی وجود دارد.
- افرادی که دندانهای فک بالای آنها جلوتر از دندانهای فک پایینشان قرار دارد.
- کسانی که دندانهای فک پایین آنها جلوتر از دندانهای فک بالایشان قرار دارد.
- کسانی که در صحبت کردن و یا تلفظ برخی کلمات مشکل دارند.
- افرادی که فک آنها جلو آمده یا عقب رفته است.
ارتودنسی متحرک برای کودکان
درمان زودهنگام، رفع مشکلات خاص دندانی و فکی قبل از رویش کامل دندانهای دائمی اصلیترین دلیل استفاده از ارتودنسی برای کودکان است. از ارتودنسی متحرک نیز برای برطرف کردن نامرتبیها و ناهنجاریهای جزئی، گسترش قوس دندانی یا حفظ فضا برای رویش دندانهای دائمی برای کودکان استفاده میشود.
ارتودنسی متحرک همچنین موجب هدایت رشد فک و بهبود فضای بین فک بالا و پایین در سنین رشد در کودکان میشود. شانس موفقیت ارتودنسی متحرک در کودکان با توجه به در حال رشد بودن استخوانهای فک بسیار بالا است البته این امر وابسته به همکاری کودک در استفاده منظم و صحیح از دستگاه است.
مزایای ارتودنسی متحرک چیست؟
ارتودنسی متحرک به عنوان یکی از موثرترین روشهای رفع ناهنجاریهای دندان مزایای زیادی دارد که در ادامه به توضیح آنها میپردازیم.
✅ظاهر زیبا و شفاف: دستگاههای ارتودنسی متحرک اغلب ظاهری زیبا و شفاف دارند و نقش مهمی در حفظ زیبایی لبخند فرد در طول درمان ایفا میکنند.
✅قابلیت خارج شدن از دهان: دستگاههای ارتودنسی متحرک را هنگام غذا خوردن و یا مسواک زدن میتوان از دهان خارج کرد که این موضع موجب راحتی بیشتر میشود و از جمع شدن غذا بین دندانها جلوگیری میکند.
✅سهولت در رعایت بهداشت دهان و دندان: با توجه به اینکه ارتودنسی را میتوان به راحتی برداشت، مسواک زدن دندانها راحتتر میشود و همین موضوع موجب کاهش خطر پوسیدگی و بیماریهای لثه میشود.
✅عدم محدودیت در مصرف غذا: دستگاههای ارتودنسی متحرک را میتوان هنگام غذا خوردن برداشت تا غذا در لا به لای سیمها و براکتها گیر نکند. بنابراین فرد میتواند غذاهای مختلف را بدون محدودیت میل نمایید.
✅کم شدن تحریک لثه و بافتهای دهان: براکتها و سیمهای ارتودنسی ثابت موجب تحریک و زخم شدن لثه و بافتهای داخلی دهان میشود در حالی که در ارتودنسی ثابت از براکتها و سیمها استفاده نمیشود و همین موضوع احتمال تحریک لثه و بافتهای دهان را به حداقل میرساند.
✅کاهش درد و راحتی بیشتر: ارتودنسی متحرک به تدریج و آهسته فشار را اعمال میکند تا درد و ناراحتی کمتری به فرد تحمیل شود.
✅ایجاد نشدن لکه بر روی دندانها: چسبیدن ارتودنسی ثابت به دندانها احتمال تمیز نشدن کامل آنها را افزایش میدهد و با جمع شدن پلاک و باکتری، لکههای سفیدی در این نواحی ایجاد میشود. در مقابل، با خارج کردن ارتودنسی متحرک میتوان به راحتی دندانها را تمیز کرد و از ایجاد لکه بر روی دندان جلوگیری کرد.
مراقبتهای بعد از ارتودنسی متحرک
مراقبت صحیح و اصولی از ارتودنسی متحرک موجب افزایش طول عمر آن و بهبود عملکردش میشود. مهمترین نکات مراقبتی که در مورد ارتودنسی متحرک باید رعایت کنید عبارتند از:
| کارهایی که باید انجام دهید | کارهایی که نباید انجام دهید |
|---|---|
| ✅شستن پلاک با آب ولرم بلافاصله بعد از خارج کردن از دهان | ❌مصرف غذاهای سفت، چسبناک و شیرین هنگام قرار داشتن پلاک در دهان |
| ✅استفاده از حلال مخصوص برای شستن پلاک ارتودنسی | ❌شستن پلاک با آب جوش |
| ✅خیس کردن دستگاه در محلولهای تمیزکننده مخصوص ارتودنسی یا دندان مصنوعی | ❌قرار دادن دستگاه در معرض حرارت زیاد |
| ✅تمیز کردن الاینرهای شفاف با آب سرد یا ولرم و مسواک نرم | ❌استفاده از آب داغ برای تمیز کردن الاینر |
| ✅خشک کردن دستگاه و نگهداری آن در جعبه مخصوص | ❌رها کردن دستگاه بدون جعبه یا در محیط آلوده |
بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از ارتودنسی دندان
مدت زمان درمان با ارتودنسی متحرک چقدر است؟
مدت زمان درمان با ارتودنسی متحرک دندان به عوامل مختلفی از جمله سن بیمار، نوع ناهنجاری، نوع دستگاه ارتودنسی، میزان همکاری بیمار در استفاده از پلاک ارتودنسی و شدت و پیچیدگی مشکل دندانی بستگی دارد. به طور کلی برای کامل شدن دوره درمان و مشاهده نتایج آن لازم است بین ۶ ماه تا ۲ سال صبر کنید.
اگر ناهنجاری دندانی جزئی باشد و با هدف رفع مشکلات خفیف مانند بستن فاصلههای کوچک بین دندانها انجام شود ظرف مدت کمتر از یک سال دوره درمان به اتمام میرسد. اما اگر ناهنجاری دندانی شدید باشد و نیاز به اصلاحات گسترده تر داشته باشد بین ۱ تا ۲ سال به طول می انجامد.
بیشتر بخوانید: ارتودنسی دندان چقدر طول میکشد؟
جمعبندی و سوالات متداول ارتودنسی متحرک
ارتودنسی متحرک روشی رایج برای رفع مشکلات و ناهنجاریهای دندان است. در این روش دستگاه به دندان نمیچسپد و به راحتی هنگام غذا خوردن و مسواک زدن میتوان آن را از دهان خارج کرد. ارتودنسی متحرک انواع مختلفی دارد که متناسب با شدت و نوع ناهنجاری دندانی یکی از آنها مورد استفاده قرار میگیرد. با مراقبت صحیح از ارتودنسی متحرک میتوان طول عمر آن را افزایش داد.
ارتودنسی متحرک برای چه دندان هایی است؟
ارتودنسی متحرک برای اصلاح ناهنجاریهای خفیف تا متوسط دندانی (بهویژه در کودکان و نوجوانان در حال رشد) و مرتبسازی محدود دندانها کاربرد دارد.
تفاوت ارتودنسی متحرک و ثابت چیست؟
ارتودنسی ثابت به دندانها چسبانده میشود و بیمار نمیتواند آن را خارج کند، بنابراین برای ناهنجاریهای متوسط تا شدید دقت و کنترل بالاتری دارد، اما تمیز کردن دندانها سختتر است. در مقابل، ارتودنسی متحرک قابل خارج کردن است، ظاهر راحتتری دارد و بهداشت دهان سادهتر است، اما بیشتر برای ناهنجاریهای خفیف تا متوسط مناسب است و نیازمند همکاری منظم بیمار است
